5 oorzaken van valrisico voor ouderen (en hoe je het voorkomt)

Stel je voor: je staat op uit je stoel en voor je het weet lig je op de grond. Volgens VeiligheidNL belanden jaarlijks ruim 100.000 ouderen op de Spoedeisende Hulp na een val. Dat zijn 275 mensen per dag. En de cijfers stijgen nog altijd.

Bij BoddeBouman zien we dagelijks wat de impact is: blauwe plekken, breuken en revalidatie na ziekenhuisopnames. Maar ook iets minder zichtbaars: valangst. Want wie één keer valt, wordt vaak bang om nog te bewegen. En dat maakt de kans op nóg een val alleen maar groter.

Gelukkig is vallen géén onvermijdelijk onderdeel van ouder worden. Met de juiste aanpak kun je het risico flink verlagen. In deze blog lees je de 5 meest voorkomende oorzaken van valrisico bij ouderen én wat jij (of je vader, moeder of buurvrouw) vandaag nog kunt doen om veiliger te bewegen.

1. Spierzwakte maakt opstaan lastig

Naarmate je ouder wordt, verlies je spiermassa. Vooral in je benen. Daardoor wordt opstaan uit een stoel, traplopen of je evenwicht bewaren steeds moeilijker. Zelfs simpele bewegingen kunnen dan tot een val leiden.

Oplossing: krachttraining op maat

Bij BoddeBouman zetten we in op gerichte krachttraining, speciaal afgestemd op ouderen. Geen zware gewichten, maar functionele oefeningen die helpen bij alledaagse bewegingen. Tijdens onze OTAGO-valpreventietraining werk je stapsgewijs aan spieropbouw, vertrouwen en veiligheid.

Praktijkvoorbeeld

Een OTAGO-groep in Dokkum traint wekelijks. Al na vier weken geven deelnemers aan dat ze makkelijker opstaan uit hun stoel. Nog belangrijker: hun angst om te bewegen neemt af. Dat motiveert én voorkomt nieuwe valpartijen.

2. Vertraagde reactiesnelheid vergroot het valrisico

Als je struikelt over een drempel of uitglijdt, telt elke milliseconde. Ouderen reageren vaak trager, waardoor ze zich minder goed kunnen opvangen. Dit maakt een kleine misstap al snel gevaarlijk.

Oplossing: balans- en reactietraining

Onze programma’s voor valpreventie bij ouderen richten zich niet alleen op kracht, maar ook op reactiesnelheid, cognitieve functies en balans. Met veilige en uitdagende oefeningen verbeteren we de reflexen en het aanpassingsvermogen van deelnemers. Zo worden ze wendbaarder én zelfverzekerder.

Praktijkvoorbeeld
In Dongeraheem werkt een OTAGO-groep wekelijks aan balans en reflexen. Eén van de deelnemers vertelde: “Ik kon mezelf laatst net opvangen toen ik mijn balans verloor. Dat had ik eerder nooit gekund.”

3. Problemen met zicht of evenwicht

Wazig zicht, draaiduizeligheid of balansproblemen zijn veelvoorkomende oorzaken van valincidenten. Soms komt het door een verkeerde brilsterkte, soms door medicatie of problemen met het evenwichtsorgaan. De uitkomst is hetzelfde: je voelt je onzeker en gaat anders bewegen.

Oplossing: multidisciplinaire samenwerking

Bij BoddeBouman kijken we verder dan alleen spieren. Tijdens de intake bespreken we het evenwicht, medicijngebruik en zicht. Bij twijfel schakelen we direct de juiste zorgpartners in, zoals de huisarts, apotheek of thuiszorg. Zo pakken we het probleem bij de bron aan.

Praktijkvoorbeeld
Een oudere uit de gemeente Noardeast-Fryslân had last van draaiduizeligheid. Na een simpele aanpassing in medicatie en enkele balans sessies voelde ze zich weer zeker op de been.

4. Onveilige woning verhoogt het valrisico

Veel woningen zijn (onbewust) gevaarlijk ingericht voor ouderen. Denk aan losse kleedjes, gladde vloeren, drempels of onvoldoende verlichting. In combinatie met verminderde mobiliteit of zicht, ontstaat een risicovolle situatie.

Oplossing: praktische woonaanpassingen

Tijdens onze valpreventie-lezingen bespreken we samen hoe jouw woning veiliger kan. Denk aan antislipmateriaal, beugels bij trap en toilet, of een extra lamp in donkere hoekjes. Vaak zijn kleine ingrepen al genoeg om het risico flink te verlagen.

Praktijkvoorbeeld
Een deelnemer uit Damwâld liet na onze intake een extra lamp en steunbeugel plaatsen bij de trap. Sindsdien geen val meer gehad. En vooral: een veel veiliger gevoel.

5. Valangst belemmert veilig bewegen

Na een val kruipt de twijfel erin. Veel ouderen durven minder te bewegen, uit angst om opnieuw te vallen. Maar juist die inactiviteit verzwakt de spieren en tast het evenwicht aan. Zo ontstaat een vicieuze cirkel.

Oplossing: zelfvertrouwen opbouwen

Onze aanpak is gericht op succeservaringen. Geen overweldigende sportsessies, maar haalbare doelen. Samen lachen, oefenen en groeien. Dat is waarom deelnemers zeggen: “Ik kom niet alleen voor mijn benen, maar ook voor de gezelligheid.”

Praktijkvoorbeeld
Tijdens een training in Dokkum oefenden we het veilig opstaan na een val. De reacties? “Nu weet ik wat ik moet doen, en dat geeft rust.”

Wat als je toch valt?

Soms is een val niet te voorkomen. Blijf in dat geval rustig liggen, check of je iets gebroken hebt en probeer jezelf gecontroleerd omhoog te helpen of hulp in te schakelen. Na een val is het altijd verstandig om medische controle te zoeken, ook als je je ‘wel oké’ voelt.

Mentaal herstel is net zo belangrijk. Schaamte of angst zijn normaal, maar laat ze je niet verlammen. Praat erover, en zoek steun. Wij zijn er voor je.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of ik risico loop om te vallen?
Een gratis valrisico screening bij BoddeBouman geeft je direct inzicht. We kijken naar kracht, balans, mobiliteit en thuissituatie. Hiervoor zijn onze geriatrie fysiotherapeuten opgeleid.

Wat houdt de OTAGO valpreventietraining precies in?
Het is een bewezen programma met oefeningen die gericht zijn op kracht, balans, reactiesnelheid en zelfvertrouwen. En het is vooral ook leuk om te doen, met een sociaal bakje koffie na elke training.

Kan ik ook meedoen als ik nog nooit gevallen ben?
Zeker. Als uit de valscreening blijkt dat je een verhoogd valrisico hebt, kom je in aanmerking voor OTAGO. Juist voorkomen is beter dan genezen. De training is preventief en past zich aan op jouw niveau.

Wat kost de training en wordt het vergoed?
Deelname aan OTAGO is vergoed via de gemeente. Je betaalt een kleine eigen bijdrage voor het sociaal bakje koffie. We denken graag met je mee over de mogelijkheden.

Valpreventie begint met inzicht

Iedere oudere verdient het om veilig te bewegen en vitaal ouder te worden. Daarom bieden we gratis screenings aan in Dokkum, Damwâld en andere dorpen in Noardeast-Fryslân. Met persoonlijk advies, concrete stappen en een aanpak die bij jou past.

Doe mee aan OTAGO

OTAGO is hét internationaal bewezen programma dat je helpt sterker, stabieler en zelfverzekerder te worden. Van spierkracht tot zelfvertrouwen, je werkt eraan in een fijne, veilige groep.

Wil je weten of valpreventie iets voor jou (of je vader, moeder, buurvrouw) is?
Neem contact op of check onze valpreventietraining.